Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

  Վարդգէս Գուրուեան -Մելգոնեանի մեր համո՜վ ճաշերը  

 
 Կապոյտ Յիշատակներ Հրդեհուած Մելգոնեանէն (թիվ 12)
«Մելգոնեանցի ըլլալը չի՛ բացատրուիր, այլ՝ կ՚ապրուի»
 
Մեր Ճաշարանը
 
  Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան ճաշարանը կը գտնուէր շէնքերուն առաջին յարկին վրայ։ Սկիզբի տարիներուն, 12 հոգինոց երկար սեղաններու երկայնքին երկար նստարաններ կային, իսկ սեղաններու գլխուն՝ աթոռներ, 11-րդ դասարանի հսկիչ-աշակերտներուն համար, «սեղանապետ»ներուն համար։ (Վերջը, բոլոր աշակերտներուն համար աթոռներ եկան։ Երբ աղօթքէն ետք նստելու համար կամ ճաշի վերջաւորութեան ոտքի ելլէինք, աթոռներու քաշքշուքի ձայնէն շէնքը երկրաշարժի «Ռիխթըր»ի 8 աստիճան հզօրութեամբ կը սասանէր ...։) Առտուները նախ կը հաւաքուէինք միջնայարկի միջանցքին մէջ առաւօտեան աղօթքը արտասանելու։

 Շարքով կ՚իջնէինք ճաշարան եւ ոտքի պէտք էր սպասէինք մինչեւ որ բոլոր աշակերտները գային, եւ ապա «Ճաշակեսցուք»ը աղօթելէն ետք կը նստէինք նախաճաշի։ Ամէն շաբաթ, սեղանէն աշակերտ մը «սեղանապետ - սպասարկու» կ՚ըլլար։ Այս մահկանացու աշակերտներուն պարտականութիւնն էր սպասարկել սեղանակիցներուն։ Աղ, ջուր, հաց, պակսած դանակ կամ այլ բաներ մատակարարել տղոց։
 
 Երբեմն խեղճ տղան աղը նոր բերած կ՚ըլլար, կը պահէինք եւ «ու՞ր է աղը, տակաւին չբերի՞ր» ըսելով տղուն ետ կը ղրկէինք։ Նախաճաշին միշտ համով թէյը կար։ Ան որ Մելգոնեանի թէյը չէ խմած, չկրնար անոր համը երեւակայել։ Հարազատ թէյ էր, տարչինով եւ մեխակով (ղարանֆիլ), շաքարը քիչ մը շատ։ Շատ համով կ՚իջնէր մանաւանդ ձմեռը, անձրեւոտ օրերուն, հալլում պանիրով եւ թարմ հացով։
 
 Մեր սեղանին վրայ Կարպիս Դաւիթեանը կար, յունաստանցի, որ այնպէս մը կը կարգադրէր որ թէյը առաջին անգամ ինք լեցնէր իր գաւաթին մէջ եւ հազիւ 11 հոգին իրենց գաւաթները լեցուցած կ՚ըլլային, ինք արդէն իր գաւաթը պարպած կ՚ըլլար եւ անմիջապէս երկրորդ գաւաթը կը լեցնէր։ Պէտք է ըսել որ թէյը շատ տաք կ՚ըլլար եւ մենք կը զարմանայինք որ Կարպիսը (որուն «Դաւօ» կը կանչէինք), կրնար այդքան տաք թէյը անմիջապէս խմել։
 
Օր մը Նիկողոսին հետ որոշեցինք Դաւոյին գլխուն խաղ խաղալ։ Նախաճաշէն ետք թէյնիկներուն եւ գաւաթներուն մէջ աւելցած թէյերը հաւաքեցինք, թէյնիկին մէջ աղ լեցուցինք եւ յաջորդ առտու կանուխ լաւ մը տաքցնելէն ետք, մեր թէյնիկին հետ փոխեցինք եւ սեղանակիցներուն ըսինք որ այդ օր Դաւոյին քով նստողները շատ դանդաղութեամբ իրենց գաւաթները լեցնեն բայց սպասեն քիչ մը եւ թէյը չխմեն։ Տղաքը հասկցան որ խաղ մը կար մէկուն գլխուն։ Թէյամանը Դաւոյէն քիչ մը հեռու դրինք։ Դաւոն, ըստ իր սովորութեան, աղօթքէն առաջ թէյամանը իր մօտ կը տանէր։ Հազիւ աղօթած էինք, գաւաթը լեցուց եւ անմիջապէս սկսաւ խմել եւ ... թէյը ինչպէս բերնէն դուրս թափելը չգիտցաւ։ Այն օր Դաւոն չկրցաւ ոչ թէյ խմել ոչ ալ նախաճաշ ընել։
 
  Անշուշտ բոլորս սկսանք անզուսպ խնդալ։ Բողոքեց, բայց մենք ալ իր երեսին տուինք իր աչքըծակութիւնը։ Դժբախտաբար այդ դաս չեղաւ Դաւոյին։ Ան աւելի զգուշութեամբ կը համտեսէր թէյին առաջին ումպը եւ ապա կոկորդը այրելով կը խմէր զայն։ Դաւոն ուրիշ զարմանալի բնաւորութիւն մըն ալ ունէր։ Ինք «գիտական» ճիւղի աշակերտ էր եւ ուրեմն կ՚ակնկալուէր որ ուսողութեան մէջ մեզմէ «աւելի լաւ» ըլլար։ Երբ իրեն ուսողութեան հարցում մը հարցնէինք, «ժամանակ չունիմ», «հիմա չեմ կրնար», «այդ մասը լաւ չեմ գիտեր», «վերջը կը բացատրեմ» եւ այլ պատրուակներով չէր ուզէր մեզի օգնել։
 
  Մենք ալ երբեմն գիտակցաբար իրեն միւս դասերուն տեղը կը հարցնէինք։ Եթէ, օրինակ, պատմութեան յաջորդ օրուան դասը էջ 50 - 60 էր, Դաւոն մեզի կ՚ըսէր՝ «էջ 45-50» կամ «55 -65» ... Միշտ սխալ կ՚ըսէր։ Եթէ պատահի որ օր մը Դաւոն Լոս Անճելըս գայ եւ ինծի հարցնէ որ Սան Տիէկոյ ինչպէ՞ս կ՚երթան, ես իրեն Սան Ֆրանսիսքոյի ճամբան ցոյց պիտի տամ ... ։
 
 Հա՛։ Նախաճաշին թէյին հալլում պանիրը, սալամը, ձիթապտուղը եւ լոլիկը կ՚ընկերանային։ Երբեմն լոր (անլի պանիրի նմանող կաթնեղէն մը) եւ թղկի անուշ (maple syrup) կու տային, երբեմն թահինով ռուպ, երբեմն տապկուած կամ խաշած հաւկիթ կանանչ ձիթապտուղով եւ լոլիկով, կարագ անուշ կամ մեղր, եւայլն։   Ճաշը ընդհանրապէս «հինգնոց»ներով (տաշտ) կը հրամցնէին սեղաններուն վրայ։ Եղինձը (բիլաւ), աղցանը (սալաթ), ջրոտ կերակուրները, հումմուսը, «միւճէտտէրէն» (ոսպով բիլաւ), ապուրները, կանանչ ֆասուլիան, պանիրով կամ միսով «մաքարոնեայ»ները, սպակետտիները եւ նման ճաշերը խոշոր տաշտերով սեղանին վրայ դրուած կ՚ըլլային։ Պանիրով, միսով կամ սպանախով շոթերը (պէօրէկ), լեհմաճիւնները «լահանայի սարմա»ն, «տոլմա»ն, եւ նման ճաշերն ալ հատով մեր պնակներուն մէջ դրուած կ՚ըլլային։ Պտուղը միշտ անպակաս էր (նարինջ, մանտարին, խնձոր, տանձ, խաղող, սալոր, ծիրան, պանան եւ այլն)։

Պնակիդ մէջ դրուած ճաշը ուտելէդ եւ պնակդ «մաքրելէն» ետք միայն կրնայիր «երկրորդ բաժին»դ առնել։ Համով ճաշերու ժամանակ (միսով մաքարոն, լահանայի սարմա) շատ արագ կ՚ուտէինք որպէսզի տաշտը «չմաքրուած», երկրորդ բաժինին հասնէինք։ Շոթերու (պէօրէկ) պարագային, երբ վերջացնէինք, ճաշարանապետին քով կ՚երթայինք որ եթէ աւելցած կտորներ կան՝ փոքր կտոր մըն ալ առնէինք։

Հումմուսը տաշտով կու գար։ Քովը փոքր բայց խորունկ պնակներու մէջ ձիթաիւղ, լեմոն-սխտոր, ազատքեղ եւ հալէպի կարմիր պիպեր կ՚ըլլար։ Անշուշտ լոլիկը միշտ անպակաս էր։ Տղաքը խոշոր դգալով հումմուսը իրենց պնակին մէջ կը դնէին, վրան ձիթաիւղը, լեմոն-սխտորը, ազատքեղն ու պիպերը լեցնելով կը խառնէին եւ կը սկսէին ուտել։ Ես, հումմուսը պնակիս մէջ լեմոն-սխտորով խառնելէս ետք, Լիբանանեան ձեւով կլոր մը կը շտկէի, մէշտեղը փոքր փոսիկով, ձիթաիւղը մէջտեղը եւ շուրջը կը լեցնէի եւ լոլիկն ալ համաչափ կտրելով ազատքեղին եւ կարմիր պիպերին հետ կը զարդարէի պնակս։ Սեղանակիցներուս մեծ մասը ճաշը վերջացուցած կ՚ըլլային երբ ես նոր կը սկսէի ուտել։ Տղաքը «այդ շտկուած պնակը ուրտեղէն առիր, մեզի ալ ըսէ» կ՚ըսէին եւ կ՚՚ուզէին համտեսել, բայց ես … հանգիստ կը վայելէի իմ «կերակրա-արուեստի ստեղծագործութիւն»ս։

Հոս պէտք է ըսեմ որ Մելգոնեանի ճաշարանի դանակները շատ լաւ … կարագ կը կտրէին։ Կարելի էր նաեւ ջուր կտրել կամ անուշը կարագին վրայ քսել։ Անվարժ տղաքը լոլիկները շերտելու տեղ կը «ճզմէին», իսկ նարինջներուն կամ խնձորներուն կէսէն աւելին կեղեւներուն հետ աղբին կ՚երթային։ Մեծ տղաքը երբեմն նորեկներուն, ի միջի այլոց՝ նարինջ կեղուել ալ կը սորվեցնէին։

Ճաշերէն ետք պէտք էր ճաշարանի սեղանները եւ գետինը մաքրուէին։ Առաջին չորս դասարաններու աշակերտներուն պարտականութիւնն էր ան։ Ցանկերը պատրաստուած կ՚ըլլային եւ 11-րդ դասարանի աշակետներէն մին կը հսկէր։

Խումբ – խումբ կը մաքրէինք սեղանները։ Պնակները, դանակները, դգալները եւ պատարաքաղները կը հաւաքէինք «հինգնոց»ներուն մէջ, սեղանները նախ օճառոտ ջուրով ապա մաքուր լաթով պէտք էր սրբէինք։ Գետինը պէտք էր աւլուէր։ Գետին սրբելը ճաշարանի գործաւորներուն գործն էր։ Զբօսանքին պէտք էր վար իջնէին տղոցմէ ոմանք պնակներն ու դանակ-դգալ-պատարաքաղները շարելու։ Վայ որ որեւէ մէկը մոռնար իր գործը ընել։ Հանդիմանութիւննրէն ետք, շաբաթով մը կ՚երկարաձգուէր իր պարտականութիւնը։ Անգամ մը, առաջին տարիս, մոռցէր էի գետինը աւլել։ Վահէ Պոյմուշաքեան անունով 11-րդ դասարանցի պատասխանատուն բոլոր տղոց առջեւ վրաս գոռաց։ Վահէն շատ լաւ եւ շատ ազնիւ տղայ մըն էր, բայց այդ օր հաւանաբար ուզեց ինքզինքին փաստել որ ինքն ալ հեղինակութիւն ունի։ Զիս լաւ չէր ճանչնար, ոչ ալ նախակրթարանի «վարք»իս մասին գաղափար ունէր։ Ոտքի ելայ, «ի՞նչ վրաս կը պոռաս կոր» մը գոռացի վրան որ խեղճը լոլիկի պէս կարմրեցաւ։ Աշոտ Չագալեանը տեղէն ցատկելով մեր քով եկաւ եւ ինծի շատ քաղաքավար ձեւով եւ «մի՛ պոռար» ըսելով դուրս հանեց ճաշարանէն եւ խրատեց։ Աշոտ Չագալեանին բոլորս շատ կը յարգէինք։ Մկանոտ, շատ զօրաւոր եւ գեղադէմ տղայ մըն էր, բայց երբե՛ք իր ուժը տկարներուն վրայ չէր գործածէր։ Կը յարգէր մեր բոլորին եւ միշտ օգտակար կ՚ըլլար մեզի։

Աշոտին միջամտութեամբ վստահաբար փոքր արիւնահեղութեան մը առաջքը առնուեցաւ այդ օր եւ հարցը անուշի կապուեցաւ։ Անշուշտ ես շաբաթով մը եւս նոյն պարտականութեան վրայ մնացի … Վահէէն ներողութիւն խնդրելէս ետք։ Մելգոնեանի մէջ անգիր օրէնք էր վերի կարգերու աշակերտներուն յարգել եւ հնազանդիլ։ Աւարտական դասարանի աշակերտներուն խօսքը երբեմն հերթապահին խօսքէն աւելի ազդեցիկ կ՚ըլլար։

****

Հերթապահութեանս տարիներուն Մեսրոպ Վարոլ անունով Պոլսեցի հսկայ աշակերտ մը ունէինք։ Սիրտով շատ բարի տղայ մըն էր։ Օր մը, ընթրիքի ժամանակ, Մեսրոպը առաջին դասարանէն տղու մը հետ (որուն «ճիւճիւկ» անունը կու տային տղաքը իր փոքրակազմ ըլլալուն համար) քովս եկաւ պնակին մէջ փոքր սալամի կտորով մը եւ «պարոն պէ, մէկ հատ ինծի նայեցէք, մէկ հատ ալ «ճիւճիւկ»ին։ Ես եւ «ճիւճիւկ»ը նոյն ընթրիքով կրնա՞նք մը քի կշտանալ» («ճիւճիւկ»ը Մեսրոպին մէկ երրորդ մեծութիւնը հազիւ ունէր)։ Բնականաբար տղաքը իրիկունը «քեպապ»ի երթալ կ՚ ուզէին ։

Հակառակ որ Մելգոնեանի ճաշերը շատ լաւ եւ բաւարար էին, սակայն վերի կարգերու տղաքը ընթրիքէն երբեմն չէին կշտանար, մանաւանդ անոնք որոնք մարզական փորձեր ալ կ՚ընէին։ Տղաքը Մելգոնեանէն քիչ մը անդին գտնուող քեպապի ճաշարանը կը փախէին քեպապ ուտելու։ Օր մը 12-րդ դասարան մտայ եւ տղոց ըսի որ ասկէ ետք քեպապի համար փախիլ չկայ։ «Ձեր մէջէն երկու հոգի որոշեցէք, քեպապ ուզողներուն անունները եւ դրամները հաւաքեցէք, գրասենեակէս կը հեռաձայնենք եւ ապսպրանքը կու տանք որպէսզի երբ հասնիք, քեպապները պատրաստ ըլլան։ Կ՚առնէք, կու գաք եւ կարգապահական հարց ալ չէք ունենար» ըսի։ Շատ գոհ մնացին։ Եւ անկէ ետք, այդ ձեւը «օրէնք»ի վերածեցինք։ Յաճախ ես ալ կ՚ապսպրէի։ Տղաքը երբեմն աղջկանց կողմը հեռաձայնելով, անոնց ալ ապսպրանքները կ՚առնէին, անշուշտ հերթապահուհիին արտօնութեամբ։ Ընդհանրապէս խոզի միսով պատրաստուած շատ համով քեպապները կու գային, տղաքը իրենց կրպակին քով կ՚երթային քեպապները փէփսիով ուտելու եւ անկէ անմիջապէս վերջը, կ՚անհետանային սկաուտարանի ետեւի մացառներուն մէջ իրենց «մարսողութեան եւ շնորհակալութեան խունկերը ծխելու» եւ իրենց թոքերը պատրաստելու վաղուան ապականուելիք մթնոլորտին …

****

Պաշտօնավարութեանս ժամանակ Եգիպտոսէն աշակերտ մը ունէինք որ միշտ կը բողոքէր ճաշերուն մասին։ Իրեն համար միայն քանի մը ճաշեր կային որոնք արժանի էին իր որկորէն վար սահելու։ Մելգոնեանի խոհարարները ճաշ եփել չէին գիտեր, Եգիպտոսի գիշերօթիկ դպրոցներու մէջ ի՜նչ համաթամ ճաշեր կը հրամցուէին, եւայլն։ Միշտ գանգատ ունէր սեղանին, պնակներուն, դանակ-պատարաքաղներու մաքրութեան եւ ամէն ինչի մասին որ կապ ունէր ճաշարանին եւ ճաշերուն հետ։ Մենք ալ կը կարծէինք որ քանի տղան Եգիպտոսէն է, ուրեմն հաւանաբար հարուստ, ազնուական ընտանիքէ կու գայ եւ հոն իրենց ապարանքին մէջ մասնաւոր խոհարարներ կը պատրաստէին ճաշերը եւ սպասաւորներն ալ կը հրամցնէին զանոնք։

Մեր բարեկամներէն մէկուն աղջիկը Եգիպտոս հարս գացած էր։ Օր մը, երբ այս կինը Նիկոսիա եկած էր, հարցուցի որ «Այսինչեանները կը ճանչնա՞ս»։ Այո ըսաւ։ Հարցուցի որ հարու՞ստ են։ «Ի՞նչ կըսէս ծօ, ըսաւ, անոնք միայն ֆուլ եւ համմուս կուտեն որ անօթի չմեռնին։»

Քանի մը օր ետք, ճաշարանին մէջ, այս տղան նորէն սկսաւ բողոքել ճաշերուն մասին։ «Հոս նայէ ծօ, ըսի, եթէ անգամ մըն ալ բողոքես ճաշերուն մասին, ամբողջ ճաշարանին մէջ պիտի խայտարակեմ քեզի եւ յայտարարեմ որ դուք տունը միայն ի՞նչ ճաշ կ՚ուտէք։ Անգամն ալ ձայնդ չլսեմ։»

Յաջորդ երկու տարիներուն համար, այդ վերջին բողոքն էր որ լսեցինք իրմէ։

****

Աշակերտութեանս շրջանին, վերջին երկու տարիներուս, աթլէթի մրցումներուն պատրաստուելու համար շաբաթը քանի մը անգամ Նիկողոսին եւ քանի մը տղոց հետ դաշտ կ՚երթայինք մարզական փորձերու համար։ Ժամը 5։30-ին փորձերը կը վերջացնէինք եւ լուացուելէն ետք ճաշարանի դիմացի սենեակը կ՚երաթայինք, ճաշարանապետ Ղեւոնդ Այվազեանին քով մեր «ընթրիք»ը ընելու։ Գետինները մաքրող գիւղացի կիներուն կ՚ապսպրէինք որ մեզի գիւղէն հաւկիթ բերէին։ Աւելցած հալլում պանիր ալ կ՚ունենար Պրն. Ղեւոնդը, երբեմն ալ մեզի համար սուճուխ կամ պաստուրմա ալ բերած կ՚ըլլար։ Հալլում պանիրը կարագով կը տապկէինք քիչ մը, կարմրելէն ետք վրան հաւկիթները կը կոտրէինք, եւ փէփսիով համով-հոտով կ՚ուտէինք։ Անշուշտ երբեմն սուճուխ-պաստուրման ալ զոհ կ՚երթային մեր անյագ ախորժակին … Քանի որ կշտացած կ՚ըլլայինք, ընթրիքի մեր բաժինը մեզմէ նուազ բախտաւոր տղոց կու տայինք, ընդհանրապէս փոքրերուն, որոնք մեզի հետ մարզական փորձերու իջած կ՚ըլլային։

Այսօր, այնքա՜ն կարօտցած ենք Մելգոնեանի մեր համո՜վ ճաշերը։ Շնորհակալութիւն մեզմէ յաւէտ հեռացած Օր. Տիգրանուհի Մարոնեանին, Տիկ. Աղաւնի Մեծաւորեանին, Պրն. Անտրէային, Պրն. Ղեւոնդ Այվազեանին, Պրն. Յակոբ Տէմիրճեանին, Պրն. Ստեփան Պաղջէճեանին, Պրն. Պետրոս Գազանճեանին եւ բոլոր խոնարհ խոհարարներուն եւ ճաշարանի սպասարկուներուն որոնք հայրական ու մայրական խնամքով եւ հոգածութեամբ մեր ճաշերը պատրաստեցին, մատակարարեցին եւ հրամցուցին մեզի։

Համո՜վ շնորհակալութիւններ ձեր բոլորին։



Վարդգէս Գուրուեան
Լոս Անճելըս, 2016



-------------------------------------------
Armweeklynews.am [24.10.2016]
Վարդգէս Գուրուեան -Մելգոնեանի մեր համո՜վ ճաշերը
© 2010-2018  Կապը »  Contacts Այցելեք » Facebook
Most popular tags
Գարօ Փայլան Երվանդ Քոչար Հռոմի պապ ANCA Nor Zartonq Կիպրոս Քեսապ Գրիգոր Զօհրապ Շառլ Ազնավուր Cyprus elections Operation Nemesis սակագներ Data Driven Marvel Disney movies Lucasfilm Netflix Ռուբեն Վարդանյան Helen Fisher  Rouben Sevak  Ara Güler Շանթ  Elisa de Filebo  William Saroyan  Էրոլ Սարաֆեան  Հրանտ Մաթևոսյան
  Մշակույթ  
Վարդգէս Գուրուեան -Մելգոնեանի մեր համո՜վ ճաշերը [24.09.2016]
ՌԱԿ-ի 95-ամեակին Առիթով - Ինչու՞ Եւ Ինչպէ՞ս Կուսակցական Օծուեցայ [22.09.2016]
ՓԱԶԼ-Իմ բոլոր նախորդ կյանքերում ես փնտրել եմ քեզ... [21.10.2016]
19 Հոկտեմբեր 1829. Կարնոյ հայութեան մեծ գաղթը դէպի Արեւելահայաստան [19.10.2016]
19 Հոկտեմբեր 1829. Կարնոյ հայութեան մեծ գաղթը դէպի Արեւելահայաստան [19.10.2016]
Վահան Թէքէեանի «Կեսարիա » ուղեւորական նօթերի նոր հրատարակութիւն [10.10.2016]
Կներես, իմ Հայաստան, որ մի բուռ, բռաչափ երկիր ես, բայց բռունցք չես դառնում…. [05.10.2016]
Համաշխարհային, ազգային վիճակ եւ հայկական մշակոյթ [29.09.2016]
Հերմինե Զարմանյան- Քառաչափ թախիծ մետաքս քուրձերով [29.09.2016]
ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ - ԽԵՆԹՈՒԹԻ՞ՒՆ [29.09.2016]
Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան Մեր Դաշտագնացութիւնները [26.09.2016]
Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս -Տէ՜ր, կեցո՛ դու զհայս [25.09.2016]
Մելգոնեանի Սկաուտական Շարժումը (թիվ 9 ) [19.09.2016]
Մելգոնեանի Սկաուտական Շարժումը (Բ, թիվ 8 ) [19.09.2016]
Մելգոնեանի Արիական Շարժումի պատմութիւնը (Թիւ 7)[19.09.2016]
Մարիանա Պերթիզլյան - Քնացած Տօնածառը ... Ծառ, եղ՛իր Տոնածառ [17.09.2016]
 Արխիվ » 2011-2018