Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

  «Վարպետ Տիգ»ը  

«Մելգոնեանցի ըլլալը չի՛ բացատրուիր, այլ՝ կ՚ապրուի՛ միայն»

 Նիկոսիոյ «Անգլիական վարժարան»ը (English School), քանի մը մարզիչներ ունէր։ Ֆութպոլի, պասքէթ պոլի, վոլէ պոլի, աթլէթիզմի եւ այլ մարզաձեւերու ինչպէս նաեւ մարզախաղերու կամ փորձերու ժամանակ վիրաւորուողներու համար մասնաւոր մասնագէտ կիսաբժիշկ մը։

  Բացի այս մարզիչներէն, կար նաեւ մարզականի ընդհանուր պատասխանատուն՝ Պրն, Մաւրոսը։ Մելգոնեանն ալ իւրաքանչիւր մարզաձեւի համար ունէր իր մարզիչը։ Ֆութպոլի մարզիչը՝ Պրն. Միսիրեանը, վոլէ պոլինը՝ Պրն. Տիգրանը, պասքէթպոլինը՝ Պրն. Տիգրան Միսիրեանը, աթլէթիզմինը՝ Վարպետ Տիգը, մարզահանդէսի պատասխանատուն՝ Միսիրեան Տիգրանը, տղոց մարզական վնասուացքներու դարմանողը՝« Տիգ»ը։ Տիգրան Միսիրեանը երիտասարդութեան շատ լաւ ֆութպոլիստ եղած է։ Կ՚ըսեն թէ ան Կիպրոսի լաւագոյն խաղցողներէն մին էր։ Շատ զօրաւոր «շութ» (հարուած) ունէր, շատ լաւ կը խաղցնէր, եւ մանաւանդ՝ խելքով կը խաղար։ Նիկոսիացիները կը վկայեն թէ Տիգրանը իւրաքանաչիւր խաղին անպայման «կօլ» մը պէտք էր նշանակեր։ Կիպրոսի մէջ ՀԲԸՄիութիւնը ֆութպոլի «Կայծակ» անունով խումբը ունէր որ տարի մը կամ երկուք, Կիպրոսի ախոյանութիւնը շահած էր։ Տիգրանը քանի մը տարի «Կայծակ»էն խաղցած էր, քանի մը տարի ալ հայկական այլ խումբէ մը՝ «AYMA»յէն։ Ան հիմնադիրներէն եղած է Նիկոսիոյ «Օմոնիա» ֆութպոլի ակումբին եւ առաջին խաղցողներէն։ Մինչեւ այսօր, Նիկոսիոյ «Օմոնիա» կեդրոնական ակումբին մէջ, հիմնադիրներու խմբանկարին մէջ կը տենենք Տիգրանին նկարը։ Ան քանի մը տարի ալ խաղցած է կիպրական «Էպա» խումբէն։ Կիպրոսի ֆութպոլի ախոյանութիւնները այս եւ երկու այլ խումբերուն միջեւ կը տարուբերուէին։

Կիրակի մը, ֆութպոլի խաղի ժամանակ, երբ Տիգրանը արդէն հակառակորդին մեծ քառակուսիին մէջ էր եւ «կօլ» առնելու հաւանականութիւնը՝ մեծ, հակառակորդ խումբէն յոյն խաղացող մը իրեն կը հայհոյէ եւ «պօխ արմէնի» (քաք հայ) կը պոռայ։ Իր ազգային արժանապատւութինը վիրաւորուած՝Տիգրանը գնդակը ձգած այդ յոյն լակոտին ետեւէն կը վազէ, անոր մօր, կնկան եւ քրոջ հասցէին մաքուր հայհոյանքներով եւ «միասին պառկելով սեռային յարաբերութիւններ մշակելուպարտադիր հրաւէրներու» առլցուն փափաքներով ...։ (Խմբագիրներէն կը խնդրեմ որ այս նախադասութիւնը «չխմբագրեն»։) Յոյնը քիթէն բերնէն, կողերէն եւ կռնակէն պօքսի եւ կիցի քանի մը հարուածներ ուտելէն ետք, հիւանդանոց կը փոխադրուի կերած ծեծը «մարսելու»։

Անգամ մը, Մելգոնեանի հերթապահին սենեակէն, հեռաձայնով «Ինկլիշ Սքուլ»ի գլխաւոր մարզիչ Մավրոսին հետ վիճաբանած ժամանակ, Վարպետ Տիգը շատ ծանր կը խօսի եւ կը սպառնայ անոր։ «Մավրոսը վախէն դեբ դեղին եղաւ» ըսաւ Վարպետ Տիգը։ 1960-ական թուականներուն, Համաշխարհային Առաջին Պատերազմէն մնացած հեռաձայնի տուփին մէջէն ան ինչպէ՞ս տեսաւ Մավրոսին դեղնիլը, մինչեւ այսօր ալ չհասկցանք ...

Քանի որ այս յօդուածաշարքիս «Մարզական Կեանք»ին մէջ Մելգոնեանի մարզական կեանքին մասին մանրամասնօրէն գրած եմ, մարզիչ Տիգրան Միսիրեանի նուիրուած այս յօդուածովս պիտի գրեմ իրմէ մէկ-երկու մանրապատումներ միայն։

Վարպետ Տիգը (այսպէս կը սիրէինք կոչել զինք) էր նաեւ պատանիներուս սիրային հարցերու խորհրդատու-հոգեբանը։ «Տէրտ» ունեցողը իրեն կ՚երթար, ցաւերը կը պատմէր (ընդհանրապէս մերժուած սիրոյ պատմութիւններ, եւ Մելգոնեանի մէջ միշտ «սիրտէն զարնուած» մը կ՚ըլլար)։ Վարպետը միշտ «շատ կարեւորութիւն մի տար, քեզի համար հարիւրներով աղջիկներ շուրջր պիտի դառնան վաղը» ըսելով կը մխիթարէր հէ՜գ տղուն։

Մեզ միշտ կը քաջալերէր կանանչ ձիթապտուղ ուտել։ «Եօթը (7) հատ կանանչ ձիթապտուղը մէկ հաւկիթի սնունդ ունի» կ՚ըսէր։ Կարեւոր չէ թէ այս տեսութիւնը գիտականօրէն հաստատուած է թէ ոչ, կարեւորը մեզի առատ կանանչ ձիթապտուղ ուտել կու տար։

Տիգրան Միսիրեանը, բացի բնածին, ինքնուս մարզիչ եւ շատ լաւ ֆութպոլիստ ըլլալէն, մարզական ոչ մէկ դպրոց յաճախած էր։ Անյագ ընթերցող էր մարզական գիրքերու։ Իր կազմակերպած մարզահանդէսները կղզիին միակն էին։ Ամէն տարի մարզահանդէս պէտք էր ունենայինք։

1964-ին, մարզահանդէսի յաջորդ օրը ան Գերմանիա պիտի մեկնէր վեց ամիսով մասնակցելու մարզական «վերապատրաստման» դասընթացքներու։ Մարզահանդէսէն մէկ օր առաջ դաշտերը գծուած էին, վազքի գիծերը քաշուած, չափական կամ շուէտական մարզանքներու քառակուսի գիծերը կոկիկ մը գծուած։ Մարզահանդէսի առտուն, կարծեմ Մայիսի երկրորդ Շաբաթ օրը, Կիպրոսի մէջ հարիւր տարին մէկ պատահող տեղատարափ անձրեւ մըն է որ եկաւ։ Ժամը 10։00-ի ատենները երբ անձրեւը կեցաւ, շատ գէշ տրամադրութիւններով տղաքս դաշտ գացինք եւ տեսանք որ կիրով քաշուած բոլոր գիծերը աւրուած էին եւ դաշտին մէջ, տեղ տեղ փոքր աւազաններ կազմուած էին (լողալու մրցում չունէինք)։ Վարպէտ Տիգը եկաւ, շատ նեղուած։ Չէինք կրնար մարզահանդէսը յետաձգել, քանի որ ան յաջորդ օրը Գերմանիա պիտի մեկնէր։ Եթէ բնական տրամաբանութիւնունեցող մարդիկ ըլլայինք, պէտք էր մարզահանդէսը յետաձգէինք։ Բայց քանի որ մենք մելգոնեանցի էինքմեր մարզիչն ալ Մելգոնեանցի էր, ուրեմն «բնական տրամաբանութիւն» չունէինք։ Բնականաբար բնութեան ուղղուած քանի մը տասնեակ շատ մաքուր հայհոյանքներ՝ դէպի երկինք շպրտեցինք եւ յիշեցինք որ բնութիւնն ու Աստուած միշտ հայերու դէմ եղած է։ Վկայ՝ 1915-ը։

Մինչ Վարպետ Տիգին հետ շատ անտրամադիր դաշտը կը դիտէինք, աշակերտներէն Մարտիրոս Պուլտուգեանը (այժմ Լոս Անճելըսի մէջ շատ յաջող ճարտարապետ), դաշտ գծելու գործիքը առած սկսաւ դաշտը նորէն գծել։ Ամէնքս հիացանք այս տղուն կամքին վրայ։ Երբ մեր քովը հասաւ, «պարոն, ըսաւ, ես մինչեւ ժամը երեք այս դաշտը կը գծեմ, կը վերջացնեմ»։ Մենք ալ մեր մարզիչին դառնալով ըսինք որ «եթէ անձրեւ ալ գայ, ձիւն ալ գայ, երկինքէն կրակ ալ տեղայ, մենք մեր մարզահանդէսը պիտի ունենանք»։

Տնօրէն Պրն. Ասատուր Պետեանը եկաւ եւ ան ալ շատ անտրամադիր էր, բայցերբ տեսաւ որ Մարտիրոսը արդէն իսկ սկսած է դաշտը գծել, դիմքին վրայ ժպիտ մը ուրուագծուեցաւ։ Տղաքս սկսանք աւազներով լիճերը «չորցնել»։ Բնութիւնը եթէ մեզի դէմ էր, մենք ալ բնութեան դէմ պիտի պայքարէինք։ Կը բաւէր որքան Բնութիւնը միշտ մեր գլխուն փորձանք բերէր։ Ժամը երեքին, վազքի գիծերը քաշուած էին եւ Մարտիրոսը սկսած էր մարզահանդէսի քառակուսիները գծելու։ Մինչ մենք բնութեան դէմ յաղթական կը տողանցէինք, Մարտիրոսը գրտինքներու մէջ, կիրի փոշիէն ճեփ-ճերմակ դէմքով եւ մազերով, քառակուսիները կը գծէր։ 1964-ին, իմ տարիներուն գոնէ, ամենախանդավառ մարզահանդէսը ունեցանք։

Երբ Վարպետ Տիգը Գերմանիայէն վերադարձաւ, 1964-1965 տարեշրջանին շատ փառաւոր մարզահանդէս մը ունեցանք։

Հայաստանէն 1972-ինմարզիչ մը Մելգոնեանեկաւ, «Սփիւռքահայութեան Հետ Մշակութային Կապէ Կոմիտէ»ութենէն ղրկուած։ Չեմ գիտեր Հայաստանի ո՞ր մարզական «ինստիտիւտիւկ»ին մէջ ի՞նչ ուսանած էր, բայց յաջողեցաւ ... երկու տարիէն Մելգոնեանի մարզական կեանքը փճացնել։ Հոգաբարթութիւնն ալ, «իքոնոմութիւն» ընելու համար Վարպետ Տիգին պաշտօնէն ազատեց ... ։ Բնականաբար Տիգրան Միսիրեանը դատ բացաւ Հաստատութեան դէմ, շահեցաւ, եւ դատաւորին որոշումով, ամբողջ տարեկան վճարումը ստացաւ։ Դատէն ետք, դատարանի աստիճաններուն վրայ, հոգաբարթութեան ատենապետը ՝«Տիգրան, հաւնեցա՞ր ըրածդ, Մելգոնեանին նիւթական վնաս հասցուցիր» ըսած է ... Դժբախտաբար, նման պարագաներուն, հոգաբարթուները զերծ են նիւթական հատուցում վճարելէ։ Վնասողը Հաստատութիւնը եւ աշակերտութիւնը եղաւ։ Այդ տարին, 1975-1976 կրթաշրջանին, մարզահանդէս չունեցանք։ Քանի մը տարի ետք, ուրիշ երկու մարզիչներ Մելգոնեան ղրկուեցան։ Այս մարդիկը «մարզահանդէս» ի՞նչ ըսել է, չէին գիտեր։ Կը կարծէի որ Սովետական Հայաստանի մէջ ասոնք «մարզահանդէս» եւ «տողացք» պատրաստելու մասնագէտներ են։ Զաւակներուս եւ թոռներուս վրայ կ՚երդնում որ աշակերտները մարզահանդէսի տողանցքի համար շարելն անգամ չէին գիտեր։ Մե՜ղք։

Պրն. Տիգրան Միսիրեանի մեկնումէն ետք, Մելգոնեանի մարզական կեանքը փճացաւ, մինչեւ որ Վարպետ Տիգի Մելգոնեանցի աշակերտներէն Լեւոն Գազանճեանը Հաստատութեան մարզիչի պաշտօնին կոչուելով, մասամբ դարմանեց բացուած մեծ վէրքը։

Քանի մը իմաստակներու պատճառով, հարիւրաւոր աշակերտներ կը տուժեն։ Իսկ հոգաբարթուները՞ ... Չխօսիմ։

Լոս Անճելըս, 2016

Վարդգէս Գուրուեան

--------------------------------------------------------------
Armweeklynews.am [22.02.2017]
«Վարպետ Տիգ»ը

© 2010-2017  Կապը »  Contacts  Այցելեք » Facebook
Most popular tags
 Գարօ Փայլան  Երվանդ Քոչար  Հռոմի պապ ANCA Nor Zartonq  Կիպրոս Քեսապ  Գրիգոր Զօհրապ  Շառլ Ազնավուր  Cyprus elections  Operation Nemesis  Վահան Թէքէեան  Data Driven  Marvel  Disney movies Lucasfilm  Netflix  Ռուբեն Վարդանյան  Helen Fisher   Rouben Sevak  Ara Güler  Շանթ   Elisa de Filebo   William Saroyan   Մելգոնեան Կրթական  Հրանտ Մաթևոսյան
Վարդգէս Գուրուեան
  Մշակույթ  
Ո՞վ մի ամպ կդնի գլխի տակ [19.02.2016]
Մեր պատմության բաց էջը [14.02.2017]
ՀԵՌԱՁԱՅՆՆԵՐՈՒ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ [10.02.2017]
Դոկտ. Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեանը շատ դէմ էր Մելգոնեանի փակումին [08.02.2017]
Հայրենիքի սէրը բարձրագոյն սէրն է [08.02.2017]
Սեպուհ Աբգարեան «Գոհար»ով դարձաւ հայութեան փայլուն գոհարը [08.12.2016]
Արթուր Միկոյան - Ֆատան [07.02.2017]
ԱՍՏՈՒԱԾ ՔՈՒ ԱՄԵՆԷՆ ՏԿԱՐ ՏԵՂԴ ԶՕՐԱՑՆԷ [29.01.2017]
Իմ Անցագրիս Հարցերը [26.01.2017]
21 Յունուար Բանաստեղծութեան Իշխան Վահան Թէքէեանի Ծննդեան Տարեդարձն Է [21.01.2017]
Հայ ուսուցիչը զոհողութեամբ պէտք է աշխատի ... [18.01.2017]
ԵՍ ՔՈ ԵՐԱԶՆԵՐԻ ԱՆՄՇԱԿ ՇՐՋԱՆԱԿՆ ԵՄ ՈՒԶՈՒՄ ԼԻՆԵԼ [15.01.2017 ]
Մելգոնեանի Մեր Ուսուցիչները -Վահրամ Մավեան [11.01.2017]
ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ-ՏԱՐԵՄՈՒՏԻՆ [24.12.2016]
 Արխիվ » 2011-2017