Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

  Օ՜, Օր. Քէշիշեան, գիտե՞ս աշակերտներդ որքա՜ն կարօտցած են քեզ  

          Տիկ. Հերմինէ Քէշիշեան – Պէքարեանը

 Տիկ. Հերմինէ Քէշիշեան – Պէքարեան (մեր աշակերտութեան օրերուն՝ Օր. Քէշիշեան, անոր համար այս գրութեանս մէջ զինք «Օր. Քէշիշեան» պիտի կոչեմ), Մելգոնեանի այն ոսկեշղթան էր որ շուրջ յիսունհինգ (55) տարի Մելգոնեանի պատմութիւնն ու ոգին իր մէջ եւ իրմով կ՚ապրուէր եւ յաջորդ սերունդներուն կը փոխանցուէր։
 
Օր. Հերմինէ Քէշիշեանը Մելգոնեանէն շրջանաւարտ եղած էր 1950-1951 կրթաշրջանին։ Ուրեմն, եթէ շրջանաւարտութենէն վեց տարի առաջ Մելգոնեան ընդունուած էր, ան 1945-էն մինչեւ 2000, 55 տարի արընչուած էր Մելգոնեանի կեանքով (5 տարի կարծեմ Լիմասօլի
Ազգային Նախակրթարանին մէջ պաշտօնավարած է)։ 

Եթէ նկատի ունենանք որ իր աշակերտական տարիներուն լսած է նախորդող տարիներու աշակերտներուն կեանքէն դրուագներ, ուրեմն շատ ետ կ՚երթայ իր հոգեկան կապը Հաստատութեան հետ։
 
Վստահաբար Պրն. Սեպուհ Աբգարեանին հետ (դասընկերը), անոնք Մելգոնեանի իրարու յաջորդող սերունդները իրարու կապեցին։Մելգոնեանի որբերու սերունդէն փոխանցուած ապրումներն ու աւանդութիւնները իրենց հոգիներուն մէջ ջերմացնելով, զտելով, եւ ամէն տարի, նորաստեղծ ապրումները, սովորութիւններն ուաւանդութիւնները զարգացնելով՝զանոնք փոխանցեցին իրարյաջորդ սերունդներուն, եւ իրենց մաքուր կնիքը դրին Մելգոնեանի գունագեղ պատմութեան վրայ։ Անոնք հին սերունդերընորերունզօդեցին եւ նորերու հոգիներն ալ ջերմացուցինհիներու տաքուկ յիշատակներովը։ Անոնք, սերունդներ ամբողջ դաստիարակեցին այն ոգիով ՝ որ մենք հիմա «Մելգոնեանցիի ոգի» կ՚անուանենք։

Օր. Հերմինէ Քէշիշեանը Մելգոնեանի ամենանշանաւոր հերթապահուհիներէն մէկն էր։ Խի՛ստ էր, բայց գիտէր մեծ քրոջ նման հոգալ աղջիկներուն հոգեկան կարիքները։ Չմոռնանք որ 11 – 13 տարեկան պարմանուհիները երբ Մելգոնեան գային, առաջին տարին, մանաւանդ առաջին շաբաթներուն, կարօտը կ՚ունենային իրենց տուներուն, իրենց մայրերուն եւ մօրաքոյրներուն։ Յիշենք նաեւ որ այդ թուականներուն, հայ աղջիկները տունը «բանտարկուած, ազատազրկուած» կ՚ըլլային։ Շատ կապուած եւ շատ կախեալ կ՚ըլլային իրենց ծնողներէն։ Հոս, Մելգոնեանի մէջ, այս աղջիկները առաջին անգամ ըլլալով իրենց «ազատութիւնը» կը գտնէին։

Ուրեմն, հերթապահուհիներուն վրայ շատ ծանր պարտականութիւն կ՚իյնար արբունքի շրջանը նոր թեւակոխած աղջիկներուն «ազատութեան» վրայ հսկելու, անոնց ճիշդ դաստիարակութիւնը, ճիշդ ուղղութիւնն ու ճամբան ցոյց տալու դէպի անկախութիւն, ինքնաբաւութիւն եւ ինքնակառավարում։

Օր. Քէշիշեանը, հոս, առանց մանկավարժական բարձր վկայականներու, առանց հոգեբանական համալսարանական խորունկ հմտութեան, բնազդաբար, հաւանաբար ի՛ր իսկ փորձառութեան վրայ հիմնուած, ուղղութիւն պէտք էր տար այդ պատանիներուն՝ վաղուան աղուոր աղջիկները ըլլալու։

Ըսի որ Օր. Քէշիշեանը խիստ էր։ Եթէ պէտք ըլլար՝ ձայնն ալ կը բարձրացնէր աշակերտներուն վրայ, խի՛ստ կը յանդիմանէր, եւ երբեմն ալ կը լացնէր աղջիկները։ Ժամանակ մը ետք, այդ աղջիկներ կըզգային որ այդ «բարկութեան» ժամանակ «յանդիմանութեամբ» ցանուած դաստիարակչական հունտերը, իրենց անմեղ արցունքներով որոգուած, գեղեցիկ ծաղիկներ որպէս կը ծլէին իրենց նկարագրի պարտէզներուն մէջ։ Եւ մեր մելգոնեանցի աղջիկներու հոգիներու պարտէզներուն մէջ ծիածանի բոլոր գոյներով գեղեցկացած, բուրումնաւէտ նկարագրի գիծերը աւելի եւս կը գեղեցկացնէին անոնց հոգեկան, մտաւորական թէ ֆիզիքական աշխարհները։

Ինչու՞ կը կարծէք որ ես մելգոնեանցի աղջկայ հետ ամուսնացայ ... ։

Կաղանդի շրջանին, նոր շրջանաւարտ եղած աշակերտները միշտ շնորհաւորական քարդեր կը ղրկէին իրենց սիրած ուսուցիչներուն։ Օր. Քէշիշեանը ամենաշատ շնորհաւորական քարդ ստացող ուսուցչուհին կ՚ըլլար։ Աշակերտները, աւարտելէն ետք նոյնիսկ, կը գնահատէին իր արժէքը։

Հակառակ իր շատ խիստ հերթապահուհի ըլլալուն, երբ Կարգապահական Յանձնախումբի ժողովներու ժամանակ աշակերտի մը կարգապահական հարցը ճշդելէ ետք պատիժի մասը պիտի որոշէինք, Օր. Քէշիշեանը միշտ շատ ներողամտութեամբ կը մօտենար հարցին եւ թեթեւ պատիժ մը կ՚առաջարկէր։

«Հայտէ ճանըմ, տղան բան մը ըրէր անցեր է, մեղք է, ի՞նչ կը մեծցնէք կոր հարցը», կըսէր։ Ըսեմ որ եթէ ինք որպէս հերթապահուհի կամ որպէս արենուշապետ պատժէր, պատիժը շատ խիստ կ՚ըլլար։ Շատ ուշադիր էր որ տղաքը առանց արտօնութեան աղջկանց կողմը չանցնէին, սխալմամբ աղջկայ մը հետ չխօսէին։

«Հայտէ ծօ, կողմդ անցիր նայիմ. աղջի՛կ, ասդին եկուր նայիմ, չե՞ս ամչնար»... ։ Ինչէ՞ն պիտի ամչնային, չեմ գիտեր։ Օրէնքն ու աւանդութիւնները պէտք էր յարգուէին սակայն։ Եւ ճիշդ, հաւանաբար այս իսկ պատճառով, տղոցս համար շատ յարգի էր «գաղտնիէն» մեր «մարդ»ոց հետ խօսիլը։ Այդ «գաղտնի» տեսակցութիւնները պատճառ կ՚ըլլային երբեմն որ մենք աւելի կապուէինք մեր աղջիկներուն։ Չէ՞ որ արգիլուած պտուղը աւելի համով կ՚ըլլայ ... ։

Օր. Քէշիշեանը խոնարհագոյն կարգերուն կրօնի, պատմութեան եւ աշխարհագրութեան դասերն ալ կը դասաւանդէր։ Բնականաբար շատ պահանջկոտ էր, եւ իր այդ պահանջկոտութեան պատճառով, իր աշակերտները շատ լաւ սորվեցան այդ նիւթերը։

Դպրոցի արենուշապետն ալ էր Օր. Քէշիշեանը։ Եւ Մելգոնեանի արենուշապետ ըլլալը դիւրիւն գործ չէր։ 1955 թուականէն մինչեւ իր հրաժարած տարին (2000), բացի հինգ տարիներէ, ան ձեռնհասօրէն վարած էր արենուշական շարժումը։

Արիներուն հետ կազմակերպուած խարոյկահանդէսներուն ժամանակ, արենուշները յայտագրին մէկ մասը իրենք պէտք էր կատարէին։ Երգեր, պարեր, կենդանի պատկերներ, եւայլն։ Օր.Քէշիշեանը պէտք էր ղեկավարէր բոլոր խաղերը, քանի որ արիապետները միշտ «ծանր» մարդիկ կամ աշակերտները կ՚ըլլային։ Եղբ. Կիւրեղեանը թէ Եղբ. Ճիզմէճեանը բաւականին դանդաղաշարժ մարդիկ էին։ Եղբ. Անմահունին՝ «դուրսէն» էր, եւ հետեւաբար խարոյկահանդէսի յայտագրին չէր մասնակցեր։

Կը մնար Օր. Քէշիշեանը, որ պէտք էր խանդավարէր, աշխուժութիւն մտցնէր յայտագրին մէջ։ «Արտուտիկը» երգ-խաղը ի՛նք պէտք էր սկսեր, առաջնորդեր եւ երգը իր լրումին հասցներ։ Head and Shoulder երգի ժամանակ, ոտքի՝ մարզանք ալ պէտք էր ընէինք եւ անձկանօք կը սպասէինք որ աղջիկները քիչ մը շատ ծռէին... ։Յունարէն, ֆրանսերէն թէ անգլերէն երգ-խաղերը ի՛նք պէտք էր ղեկավարէր։ Եւ խարոյկահանդէսին յայտագիրը, նախկին խարոյկահանդէսի յայտագրէն տարբեր եւ աւելի լաւ պէտք էր ըլլար։

Մելգոնեանի «Յուշամատեան»ին մէջ կը կարդանք. «Կիպրոսի տասը Queen’s Guide-երէն ութն եղած են մելգոնեանցի արենուշներ. Կղզիին հանրապետութեան վերածուելէն ետք, առաջին կարգի բոլոր արենուշները եղած են մելգոնեանցիներ, թիւով 14։ Իսկ 1967-1968 տարեշրջանին 18 արենուշներ ստացած են 154 պէճեր, երեւոյթ մը որ հաւանաբար բացառիկ է արենուշական շարժումի պատմութեան մէջ»։

Մելգոնեանի արենուշներու խումբերը այցելած են Անգլիա, Զուիցերիա, Յունաստան եւ Հայաստան։ Անոնց պատրաստած բանակումներն ու բանակումներու ժամանակ ցուցադրուած ձեռային աշխատանքները այնքան մը գնահատուած են Կիպրոսի Արենուշական Շարժումի Կեդրոնական Վարչութեան կողմէ, որ առաջարկած են այդ ձեռային աշխատանքներէն նմուշներ ցուցադրել Կեդրոնին մէջ։

Հոս յիշեմ որ իր այս ամբողջ գործունէութիւններուն մէջ, Օր. Քէշիշեանը 1979-ին, Մելգոնեանի արենուշական շարժումի երեսունամեակին առիթով, արենուշներուն հետ միասին, «Անուշեղէններու Ուղեցոյց» անունով խմորատիպ գրքոյկ մըն ալ պատրաստած է, ուր 60 տեսակի տարբեր անուշեղէններու եւ խմորեղէններու պատրաստութեան ուղեցոյցը, ձեւագիրը (recipe) կայ։

Արենուշական այս բոլոր ծանր աշխատանքները Օր.Քէշիշեանը կը կատարէր «հասարակական կարգով», այսինքն՝ կամաւոր։

Կաղանդի երեկոներուն պատրաստութեան մէջ ալ Օր. Քէշիշեանի պարտականութիւնները շատ էին։ Հանդիսասրահի զարդարումի պատասխանատուն ինքն էր։ Հակառակ որ աւարտական դասարանի աշակերտները պէտք էր սրահը զարդարէին, Օր. Քէշիշեանը պէտք էր ապահովէր եւ հսկէր այդ գործընթացքին։ Նոյնպէս՝ աղջկանց ճաշարանի տօնական զարդարումը։ Ասոնք աւանդութիւն դարձած էին։

Կաղանդի գիշերը, բնականաբար ընթրիքը երկսեռ կ՚ըլլար։ Ճաշարաններէն մէկուն «քէյֆ»ի պատասխանատուն Պրն. Աբգարեանը կ՚ըլլար, միւսինը՝ Օր. Քէշիշեանը։ Ճաշը հազիւ կերած, պէտք էր երգերը սկսէինք։ Երբեմն ոմանք մեներգներով հանդէս կու գային։ Տարի մը ես ալ Տին Մարթինին «Return to Me» երգը երգեցի, Վահէ Վարդապետեանի կիթարի ընկերակցութեամբ։ Շատ լաւ ...խայտարակուեցայ։ Երգին բառերն անգամ լաւ չէի գիտեր, բայց ... ։

«Սեղանն է Առատ» երգով կը սկսէր «խրախճանք»ը։ Ծափերով- մափերով տաս-տասնըհինգ երգ կ՚երգէինք եւ ընթրիքը կը հասնէր իր լրումին։ Ըսեմ որ հոգաբարձական կազմէն Խաժակ Պալատունին, իր ոսկեգոյն փոքր տետրակն ալ կը հանէր եւ քանի մը երգեր ալ ինք կը սկսէր մեներգել եւ ապա ամէնքս կը միանայինք։

Տարիները անցան, մենք մոռցանք Օր. Հերմինէ Քէշիշեան - Պէքարեանի խստութիւնները, եւ այսօր, յուզումով կը յիշենք զինք որպէս աղջկանց հերթապահուհին եւ արենուշապետը։ Իր ձայնը, արենուշական խարոյկահանդէսներուն, կաղանդի երեկոներու երգերուն թէ «այլապէս»՝ տակաւին կը յամենայ մեր ականջներուն եւ յիշողութեանց մէջ։

Երանի հիմա Մելգոնեան ըլլայինք, հոգ չէ, թող բարկանար, թող պոռար, թող պատժէր մեզ, բայց հոն ըլլայինք եւ ինչու չէ, իր անուշ ժպիտն ալ վայելէինք։

Օ՜, Օր. Քէշիշեան, գիտե՞ս աշակերտներդ որքա՜ն կարօտցած են քեզ։

Լոս Անճըելըս, 2017


--------------------------------------------------------------
Armweeklynews.am [02.03.2017]
Օ՜, Օր. Քէշիշեան, գիտե՞ս աշակերտներդ որքա՜ն կարօտցած են քեզ
© 2010-2017  Կապը »  Contacts  Այցելեք » Facebook
Most popular tags
 Գարօ Փայլան  Երվանդ Քոչար  Հռոմի պապ ANCA Nor Zartonq  Կիպրոս Քեսապ  Գրիգոր Զօհրապ  Շառլ Ազնավուր  Cyprus elections  Operation Nemesis  Վահան Թէքէեան  Data Driven  Marvel  Disney movies Lucasfilm  Netflix  Ռուբեն Վարդանյան  Helen Fisher   Rouben Sevak  Ara Güler  Շանթ   Elisa de Filebo   William Saroyan   Մելգոնեան Կրթական  Հրանտ Մաթևոսյան
Վարդգէս Գուրուեան
  Մշակույթ  
Մեր Ուսուցիչներէն ՝Գէորգ Յակոբեան [27.02.2017]
՛՛ԵՍ ՍԷՆ ՎԱԼԱՆԹԷՆԸ ՉԵ՛Մ ՍԻՐԵՐ՛՛՛- ԿԱՄ ԱԼ ՝ ՈՒՐԱԽ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ [27.02.2017]
Սիրահարված վրձին...ուսեր, կտավ ճերմակ ու լայն [23.02.2017]
ԱՂԱՒՆԻՆԵՐ [23.02.2017]
Վարդգէս Գուրուեան - «Վարպետ Տիգ»ը [23.02.2017]
Ո՞վ մի ամպ կդնի գլխի տակ [19.02.2016]
Մեր պատմության բաց էջը [14.02.2017]
ՀԵՌԱՁԱՅՆՆԵՐՈՒ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ [10.02.2017]
Դոկտ. Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեանը շատ դէմ էր Մելգոնեանի փակումին [08.02.2017]
Հայրենիքի սէրը բարձրագոյն սէրն է [08.02.2017]
Սեպուհ Աբգարեան «Գոհար»ով դարձաւ հայութեան փայլուն գոհարը [08.12.2016]
Արթուր Միկոյան - Ֆատան [07.02.2017]
ԱՍՏՈՒԱԾ ՔՈՒ ԱՄԵՆԷՆ ՏԿԱՐ ՏԵՂԴ ԶՕՐԱՑՆԷ [29.01.2017]
 Արխիվ » 2011-2017