Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

  Մելգոնեանի Պաշտօնեաները  

(Թիւ 27)

Կապոյտ Յիշատակներ Հրդեհուած Մելգոնեանէն

«Մելգոնեանցի ըլլալը չի՛ բացատրուիր, այլ՝ կ՚ապրուի միայն»

Վարդգէս Գուրուեան

Մելգոնեանի Պաշտօնեաները

 «Խոնարհ հերոսներ»ն էին անոնք, որոնք ամէն օր, հաւատարմաբար իրենց պարտականութիւնները կատարեցին Մելգոնեանի աշակերտներուն ոչ-ուսումնական կեանքի կարիքները հոգալու։ Մատակարարներն էին անոնք, լուացարարուհիները, խոհարարները, ճաշարանապետերն ու գետին մաքրողները, նորոգութիւն կատարողներն ու գիշերապահները։
 
Այս ծառայողները ամէն օր իրենց «դիրքերուն» վրայ էին, աշակերտներուս սնունդ մատակարարելու, մեր լուացքները ընելու, գետինները մաքրելու, մեր չարաճիճիութիւններուն պատճառով կոտրտած դարակներու կափարիչներն ու պատուհաններուն ջարդուած ապակիները նորոգելու։

 Պրն. Ստեփան Պահչէճեան

Բուն անունով՝ «Պրն. Գործ»։

Ստեփան Պահչէճեանը Մելգոնեանի մատակարարն էր։ Ամէն առտու շուկայ պէտք էր երթար կանանչեղէններն ու պտուղները բերելու։ Պէտք էր սակարկէր գիները, երբեմն՝ անձնուիրաբար կը զոհուէր խնձորներուն, նարինջներուն, խաղողներուն կամ հասունցած տանձերուն համին նայելով, որպէսզի մենք միշտ լաւագոյնները ունենայինք կամ պտուղները թունաւոր չ՚ըլլային... ։

Ամէն Չորեքշաբթի մեր լէհմաճունները պէտք էր բերէր, բայց լէհմաճունները դպրոց չբերած, փուռին մէջ պէտք էր քանի մը հատը համտեսէր (գոնէ վեց հատ), հաստատելու համար որ միսը համով էր եւ խմորն ալ՝ լաւ եփած։ Լեհմէճուններու պարագային, որքան որ ալ անհամբերութեամբ կը սպասէինք, քիչ մըն ալ ներքուստ կ՚ուզէինք որ ուշանար, որպէսզի «ճաշը ուշացաւ»ը պատրուակը գործածելով՝ դասարան ուշ մտնէինք։

Ստեփանը միշտ գլխարկով, փողկապով, բաճկոնով եւ պայուսակով կ՚ըլլար։ Իր ֆիզիքականտեսքէն ալ դատելով, զինք չճանչցող մը պիտի կարծէր որ ան մեծ ընկերութեան մը տնօրէնն էր։ Անգամ մը, տնօրէն Պրն. Խաչեր Գալուստեանին հետ շուկայ կ՚երթան։ Պրն. Գալուստեանը պարզ հագուած կ՚ըլլայ այդ օր։ Խանութպանը շատ յարգանքով կը խօսի Ստեփանին հետ, կարծելով որ ան է տնօրէնը, եւ վերջաւորութեան Պրն. Գալուստեանին դառնալով, հրամայական կ՚ըսէ. «այս ապրանքները շու՛տ ինքնաշարժին մէջ դիր, ժամանակ չունիմ» ... ։

Բարեբախտաբար Պրն. Գալուստեանը յունարէն չէր հասկնար ... ։

Աշակերտներս «Պրն. Գործ» մակդիրը տուած էինք Ստեփանին, քանի որ ան երբ շուկայէն վերադառնար, խոհանոցին մօտ գտնուող աշակերտները կը կանչէր որպէսզի շուկայէն բերած ապրանքները տղաքը «բիք ափ»էն խոհանոց կամ մարան փոխադրէին։ Անոր համար տղաքը երբ տեսնէին մելգոնեանի մոխրագոյն «բիք ափ»ին շուկայէն գալը, տարբեր ուղղութիւններով կը փախչէին։ Միշտ ալ «զոհ»եր կ՚ըլլային։ Պէտք է ըսել սակայն որ Ստեփանը միշտ ալ լաւ կը վարձատրէր տղոց։ Անպայման բերած պտուղներէն քանի մը հատ կու տար, կամ տուփի կաթ մը, խոշոր շոգոլայ մը (ըստ Պրն. Տիրազանին՝ «տուրմ») կամ այդ օրուան շուկայէն բերած ապրանքներէն՝ նմուշներ։

Ստեփանը զաւակ չունէր, անոր համար մասնաւոր ուշադրութիւն կը դարձնէր տղոց եւ կ՚ուզէր զաւակի մը կարօտը աշակերտներէն առնել։ Ան գիտէր որբ կամ չքաւոր աշակերտները, եւ գաղտնօրէն, անոնց դրամական կամ այլ գործնական նուէրներով կ՚օգնէր։

Ստեփանը համաշխարհային երկրորդ պատերազմին անգլիական բանակին մէջ ծառայած էր եւ գերմանացիներուն կողմէ գերի բռնուած՝ բազմահազար անգլիացիներու հետ։ «Գերամանացիներ մեզ խումբերու բաժնած էին։ Երբ իմացան որ ես հայ եմ, քիչ մը աւելի մեղմ կը վարուէին հետս եւ երբեմն ալ շոգոլայի խոշոր կտորներ կու տային ինծի», կը պատմէր ան։ Վստահաբար գերմանացիներուն այս կեցուացքը անոր համար՝ որ հայերը, գերմանացիներուն մնան արիական ցեղին կը պատկանէին։

«Անգլիացիներէն շատերը սովամահ եղան։ Ես որքան որ կրնայի շոգոլայի կտորներէն շատ տկարներուն կու տայի, բայց որու՞ն բաւեցնէի», կ՚ըսէր ան։ Ես 1971-ին Մելգոնեանի դիւանապետն էի։ Շաբաթը գոնէ մէկ անգամ, երբ մեծաքանակ միս կը բերէր, «ոչխարկիթ» կամ «կովկիթ» ալ կ՚ըլլար այդ միսերուն հետ։

Ստեփանը գիտէր որ ես «ոչխարկիթ» շատ կը սիրեմ, կը հեռաձայնէր դիւան եւ զիս խոհանոց կը կանչէր «գործ»ի համար։ Խոհանոցը, Տիկ. Աղաւնին, «ոչխարկիթ»ը մաքրած եւ խոշոր տապկոցի մէջ սկսած կ՚ըլլար տապկել, ապա վրան վեց եօթը հաւկիթ կը կոտրէինք, հալլում պանիր ալ կարագով կը տապկէինք եւ կը կարմրցնէինք, ապա կիպրական ցորենի թարմ հացով ու բէբսիով փառաւոր նախաճաշ մը կ՚ընէինք։ Բնականաբր լոլիկը, վարունգը, ձիթապտուղը, կծու կանաչ պղպեղը, սոխը, անանուխը (նանէ) եւ երբեմն ալ «պաստուրմա»ն կ՚ընկերանային մեր համեստ նախաճաշին։ Այդ պահերուն՝ «կ՚ապրէինք՝ ուտելու համար» ... ։

Ստեփանը Բարեգործականի (ՀԲԸՄ) Նիկոսիոյ մասնաճիւղի հաւատարիմ, երկարամեայ վարչականներէն մին էր։ Տարիներով ան անտրտունջ ծառայած էր ակումբին, մանաւանդ սեւ գործերը ընելով։ «Թօմպալա»յի երեկոներուն, եթէ ակումբ ըլլար, թիւերը միշտ ինք կը կարդար իրեն յատուկ ոճով։ Եթէ 88 թիւը գար, «two fat ladies« կ՚ըսէր, եթէ 11 թիւը ըլլար՝ «legs eleven» կ՚ըսէր, եթէ 99՝ «Ատանա Վալիսի» (ինք ատանացի ըլլալուն, Ատանայի նահանգապետի պաշտօնը շատ կը սիրէր կ՚երեւայ)։ Բարեգործականի անդամները վարժուած էին իր ոճին։ Նարտիի խաղերու ժամանակ, թրքախառն հայհոյանքներու տարափը անպակաս կ՚ըլլար։

Չարաճիճի տղոց՝ «էշշէկ օղլու էշշէկ» կը կանչէր, միշտժպիտով եւ փաղաքշական։ Ստեփանը կամաւոր կերպով Կիպրոսի ներկայացուցիչն էր «Զարթօնք» եւ «Նայիրի» թերթերուն։ Պէտք է ըսեմ որ ան շատ ընթերցասէր էր։ Բացի վերոյիշեալ երկու թերթերէն, ան կանոնաւորաբար կը կարդար նաեւ «Cyprus Mail», «Geographic Magazine»ը եւ «Readers Digest» թերթերը, ինչպէս նաեւ գրական եւ պատմական գիրքեր։

Իր բաւականին հսկայ արտաքինին բաղդատմամբ, Ստեփանը շատ փափուկ սիրտ ունէր։ 1976-ին էր կարծեմ, Պէյրութէն լուր առաւ որ իր եղբօր որդին սպաննուած է։ Հերթապահին սենեակն էինք այդ պահուն։ Ստեփանը սկսաւ մանուկի մը պէս հիւնքիւր – հիւնքիւր լալ։ Շատ դժուար եղաւ զինք հանդարտեցնելը։

Ամերիկա գալէս ետք, Ստեփանը քանի մը անգամ Լոս Անճելըս եկաւ իր եղբորորդիներուն քով եւ առիթը ունեցանք միասին շատ հաճելի ժամանակ անցնել անցեալի յուշերը վերստին ապրելով։ Լաւ մարդ էր, եւ վստահ եմ հիմա անդենականին մէջ մելգոնեանցիներուն հետ նարտի, աւելի ճիշդ ՝ թաուլի կը խաղայ եւ երեկոներուն ալ՝ «թօմպալա»յի խաղերուն թիւերը կը կարդայ։

Պրն. Պահչէճեան, հաւկիթով տապկուած «ոչխարկիթ»երը շատ կարօտցած եմ ... ։

Օր. Տիգրանուհի Մարոնեանը

Երբ Մելգոնեան նոր աշակերտ գացած էի (1961), Հաստատութեան խոհարարուհին Օր. Տիգրանուհի Մարոնեանն էր։

Աշակերտներուն համար շատ մեղմ բնաւորութեամբ, բայց օգնականներուն հանդէպ շատ խիստ եւ պահանջկոտ խոհարարուհին էր ան։ Միշտ խոհարարի ճերմակ վերնազգեստը կը հագուէր, եւ անոր համար ալ զինք անուանած էին «Ճերմակ մայրիկ»։ Ինչու՞ «մայրիկ», չեմ գիտէր, քանի որ ան ամուսնացած չէր. հաւանաբար իր տարիքին կամ բարեսրտութեան համար։

Շրջան մը «նախընթրիք»ի դրութիւնը չունէինք։ Ժամը 4։00-ին արդէն իսկ անօթեցած կ՚ըլլայինք, բայց տակաւին պէտք էրսպասէինք մինչեւ ժամը 6։30 որպէսզի ընթրիքի իջնէինք։ Տղաքս կամացուկ մը խոհանոց կ՚երթայինք եւ «ճերմակ մայրիկ»ին կը հարցնէինք որ «կէսօրունէ աւելցած ուտելիք կա՞յ»։ Բնականաբար բաներ մը կ՚ըլլային եւ ան մեզի շատ մեծ սիրով կու տար։

Նիկողոսը Մարոնեանին մէկ ազգականուհին էր։ Գիտեմ որ հօրաքոյրը չէր, բայց ի՞նչ կապ ունէր հետը, չեմ գիտէր։ Միայն գիտեմ որ Նիկողոսը ամէն օր եւ ամէն ժամ, «ազատ մուտք» ունէր խոհանոց եւ միշտ պտուղներով, տուփ մը խտացած կաթով կամ հալլում պանիրով եւ մարթատէլլայով պատրաստուած շատ հաստ սենտուչով մը կամ այլ ուտելիքով մը դուրս կու գար։ Ինչու՞ մեղքս պահեմ, կը նախանձէինք։ Նիկողոսն ալ երբեմն քիչ մը չարանալով, մեզի նայելով, լայն ժպիտը դէմքին՝ կը լափէր սենտուիչը։

Երբ 1965-ինամրան արձակուրդէն ետք Մելգոնեան վերադարձանք, տեսանք որ յոյն մը վարձած են որպէս խոհարար։ Տնօրէն Պրն. Ասատուր Պետեանին գիւտերէն մին էր այդ – դպրոցը պիտի արդիականացնէր ... խոհարարո՞վ։

Անտրէան, յոյն խոհարարը, շուտով ընտելացաւ հայկական ճաշերուն եւ մեծ տարբերութիւն մը չտեսանք պատրաստուած ճաշերու համին թէ ճաշացուցակին մէջ։ Նիկողոսին «ոսկիէ ձկնիկ»ը չկար այլեւս։

Բարեբախտաբար, հոգաբարձութիւնը խիղճը ունեցէր էր եւ «ճերմակ մայրիկ»ը դպրոցէն չէր հանած, այլ իրեն նոր պաշտօն մը տուած էր՝ գետինները մաքրող կիներուն՝ վերահսկիչ։ Տնօրէնին սենեակին կարասիներուն փոշիները միայն ի՛նքը պէտք էր առնէր, իսկ տեսչարանին գետինը սրփուած ժամանակ, ինք ներկայ պէտք էր ըլլար։

Օր. Տիգրանուհին մինչ շատ դանդաղ քայլերով կիներուն մաքրութեան գործին կը հետեւէր (ճոճանակի պէս աջ ու ձախ երերալով) եւ մէկ կողմէն ալ «քրոշէ» կը հիւսէր։ Վստահաբար քանի մը անկողիններ եւ սեղաններ ծածկելու չափ ծածկոցներ հիւսած էր, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ բարձերու ծայրամասերու համար՝ զարդահիւսքեր։ Այս գործին մէջ ալ Օր. Մարոնեանը միշտ ճերմակ վերնազգեստը հագուած կ՚ըլլար։

Աշխատանքի օրերուն երբե՛ք չեմ յիշէր որ ան ճերմակէն զատ ուրիշ որեւէ գոյն հագուած ըլլար։ Երբեմն – երբեմն, հանդէսներուն, եթէ գար, մութ կապոյտ գոյնով եւ ճերմակ կէտերով հագուստ մը կը հագուէր։

Իր բարի՝ բայց ճմռթկուած դէմքն ու ճերմակ վերնազգեստը միշտ թարմ պիտի մնայ մեր յիշողութեան մէջ։

Շնորհակալութիւն «ճերմակ մայրիկ» քու համով ճաշերուդ համար։ Շնորհակալութիւն նաեւ որ մեծ աչալրջութեամբ հետեւեցար որ «Զոյգ շէնքերը Մելգոնեանի»ն միշտ մաքուր մնան։

Պրն. Ղեւոնդ Այվազեան

Աշակերտական շրջանիս մանչերու ճաշարանին պատասխանատուն Պրն. Ղեւոնդ Այվազեանն էր։ Շատ բարի եւ ազնիւ մարդ մը։ Կարճահասակ, նիհարակազմ, քիչ մը կուզ եւ քիչ մըն ալ խոշոր քիթով մարդ մըն էր։ Ամէն օր խոհանոցէն ճաշերը պէտք էր ճաշարան բերէր, հինգնոցներուն մէջ բաժնէր եւ սեղաններուն վրայ զետեղէր։ Եթէ հատով բաժնուելիք ճաշեր ըլլային (լէհմաճուն, մսաշոթ, սարմա, եւայլն), պէտք էր իւրաքանչիւրին պնակին մէջ հաւասար թիւով դնէր։ Բայց, որպէսզի այս տեսակի ճաշերը շատ չպաղէին, պէտք էր սպասէր ճաշի ժամին եւ բաժնել սկսէր ճիշդ այն ատեն՝ երբ հազիւ բաւարար ժամանակ ըլլար աշակերտներուն ճաշարան գալէն առաջ վերջացնելու իր գործը։

Երբեմն, աղօթքի ժամն ալ կը գործածէր վերջին քանի մը պնակները լեցնելու։ Պրն. Ղեւոնդը միշտ քովը աւելցած ուտելիք կ՚ունենար։ Նախաճաշի կարագ-անուշէն, հալլում պանիրէն, ռուպէն, անշուշտ միշտ ձիթապտուղ, սալամէ, մարթատէլլա, հրուշակ, պտուղ, կէսօրոայ ճաշերէն աւելցածներէն, եւայլն։ Ընդհանրապէս տղաքս, ժամը 4։30-ի ատենները քովը կ՚երթայինք եւ կը հարցնէինք որ նախաճաշէն կամ ճաշէն աւելցածները պահա՞ծ է։ Աչքերուն տակէն խորհրդաւոր ժպիտով «չեմ գիտեր բայց եկուր նայիմ» մը կ՚ըսէ եւ կղպուած պահարանէն պնակ մը կը հանէր որուն մէջ հալլումի շերտեր պահուած կ՚ըլլային կամ սալամէի կտորներ՝ պատրաստ լափուելու։

Առտուները, նախաճաշին, շատ համով թէյ կու տային։ Պրն. Ղեւոնդր միշտ մէկ երկու թէյնիկ պահած կ՚ըլլար։ Երբ սեղանին թէյը վերջանար, մեր գաւաթներով քովը կ՚երթայինք եւ «Պրն. Ղեւոնդ, աւելցած թէյ կա՞յ» կը հարցնէինք։ «Կեցէք նայիմ» կ՚ըսէր եւ ներսի սենեակէն թէյնիկ մը բերելով՝ «աս մեր բաժինն է բայց հոգ չէ» ըսելով մեր գաւաթները կը լեցնէր։

Մեր հայրերու բացակայութեան, հօր մը դերը կը կատարէր Պրն. Ղեւոնդը։

Նիկոսիոյ ձմեռները շատ ցուրտ կ՚ըլլային։ Եւ քանի որ Մելգոնեանի պատասխանատուները «իքոնոմութիւն» պէտք էր ընէին, դասարանները, սրահը, ճաշարանը, քովի սենեակները ջերուցում չունէին։ Պրն. Ղեւոնդն ու իր գործակիցները սակայն գիտէին որ կիպրական Գոմանտարիա գինին տաքցնելու շատ լաւ յատկութիւն ունի։ Սակայն Հաստատութենէն ներսալքոլախառն խմիչքներ չէին կրնար խմել։ Հետեւաբար, Գոմանտարիան թէյնիկի մը մէջ կը լեցնէին եւ թէյի գաւաթներով ումպ ումպ կը խմէին որպէսզի եթէ յանկարծ տնօրէնը կամ ուսուցիչ մը ներս մտնէր, հարց չ՚ունենային։ Մեր աւարտական տարին, երբեմն Նիկողոսն ու ես իրենց սենեակը կ՚երթայինք եւ գաւաթ մը կոնծելով մեր եռեակին բարեկամութեան կապերը աւելի կը ջերմացնէինք ... ։

Պաշտօնավարութեանս սկզբնական տարիներուն, տակաւին Պրն. Ղեւոնդը ճաշարանապետն էր։ Առտու մըն ալ, հեծիքով դպրոց եկած ժամանակ ճամբան անհանգիստ կը զգայ։ Հեծիքէն կ՚իջնէ, սիրտը կը շփէ եւ կը փորձէ հեծիքը քաշքշելով դպրոց հասնիլ։ Այդ՝ իր վերջին հեծիք քշելը կ՚ըլլայ։

Պրն. Ղեւոնդը սրտի զօրաւոր կաթուածով մը անվերադարձ կը բաժնուէր մեզմէ։

Շնորհակալութիւն Պրն. Ղեւոնդ մեզի համար պահած հալլումմներուն եւ սալամիներուն համար։ Դուն կրնայիր տուն տանիլ անոնք, բայց հոն պահեցիր որ մենք, կշտանալ չգիտցող տղաքս, ուտէինք եւ քիչ մը կշտանյինք։

Պրն Ղեւոնդին գործակիցներէն էին Տիկ. Աղաւնի Մեծաւորեանը, որ խոհանոցին մէջ կ՚աշխատէր որպէս օգնական խոհարարուհի։ Երբ անգամ մը դասարանիս հետ Սալամիսի աւերակները այցելութեան պիտի երթայինք, «չիյ քէօֆթէ»յի միսը եւ քովընտի նիւթեր ինք պատրաստած էր մեզ համար։

Պրն. Պետրոս Գազանճեանն ալ խոհանոցէն ճաշերը ճաշարան բերող գլխաւոր պաշտօնեան էր։ Շատ համեստ մարդ մըն էր, բարի եւ ժպիտը միշտ դէմքին։ Երբեմն երբ մեր շատ սիրած ճաշը ըլլար, ճամբան, շէնքի ճիշդ մուտքին, կը կեցնէինք զինք եւ «կը համտեսէինք» ճաշէն։ Երբ քիչ մը ազատ ժամ ունենար, Ղեւոնդին քով կու գար եւ անցեալի աղուոր օրերէն կը խօսէին։

Աղջկանց կողմի ճաշարանապետուհին, Տիկ. Մարին, շատ նիհար, իր գործին անհարիր մարմին մը ունէր։ «Ճաշարանապետ» ըսածդ, քիչ մը գէր կ՚ըլլայ, նուազագոյն պարագային՝ փորի մասը մեծ կ՚ըլլայ։ Այս ազնիւ տիկինը սակայն, կարծես իր բաժինն ալ աշակերտուհիներուն կու տար։ Մեր քոյրիկները կը գանգատէին որ Տիկ. Մարին շատ խիստ էր ... ։

Պրն. Ղեւոնդէն ետք Պրն. Յակոբ Տէմիրճեանը եկաւ մեր ճաշարանապետը ըլլալու։ Ժամանակին ոստիկանական նուագախումբին մէջ կարծեմ թրամբէթ նուագող եղած է։ Շրջան մը իր բնակած յարկաբաժինին վարը գտնուող փոքր խանութը վարձած էր եւ տնային փոքր փուռերու մէջ լէհմաճուն կ՚եփէր իր տիկնոջ՝ Տիկ. Ազատին հետ եւ տուներն ու խանութները կը տանէր։ Շուտով այնքան մը դրամ շահեցան (եւ շատ յոգնեցան) որ այդ գործը ձգեցին։ «Շահած դրամս ինծի ալ կը բաւէ, զաւակներուս ալ կը բաւէ» ըսաւ անգամ մը։ Հոս պէտք է խոստովանիմ որ Տիկ. Ազատին շինած լէհմաճունները շատ համով էին։ Եթէ չորս լէհմաճունով լաւ մը կը կշտանայիր, անպայման հինգերորրդն ալ կ՚ուտէիր, պարզապէս համը բերնիդ մէջ յամեցնելու համար։

Պրն. Յակոբը մոթորսիքլէթով դպրոց կու գար։ Ինքն ալ Պրն. Ղեւոնդին նման շատ բարի սիրտ ունէր եւ անօթի աշակերտներուն համար միշտ քովը պահուած ուտելիք մը կ՚ունենար։ «Առ, աս իմ բաժինս է, դուն կեր, անուշ ըլլայ» կ՚ըսէր։ Բնականաբար եթէ տունը Տիկ. Ազատին նման համով ճաշեր պատրաստող կին մը ունենաս (նայեւ պտուղներով պատրաստուած անուշներ), կը նախընտրես քանի մը ժամ եւս անօթի մնալ եւ տունը կնկանդ պատրաստած համով – հոտով ճաշերը վայելել։ Տիկ. Ազատը Պէյրութէն հարս եկած էր եւ բացի շատ լաւ խոհարար ըլլալէն, էր նաեւ շատ լաւ դերձակուհի։ Կարգի պէտք էր սպասէիր հագուստ մը կամ վերարկու մը կարուելու համար։

Պրն. Յակոբը իր տիկնոջ եւ կիպրահայերու հետ Երուսաղեմ ուխտագնացութեան կ՚երթան։ Խումբը յանկարծ վլվլուկ մը կը լսէ ետեւէն։ Ետ կ՚երթան որ Պրն. Յակոբը գետին ինկած է։ Հոն, սուրբ քաղաքին մէջ, Յիսուսի քալած ճամբաներուն վրայ խեղճ մարդը անդենականի իր ճամբորդութեան կը սկսի։

Պրն. Յարութիւնն ու Պրն. Մաքսուտը

Պրն. Յարութիւնն ու Պրն. Մաքսուտը Հաստատութեան նորոգութեան պատասխանատուներն էին։ Մելգոնեանի շէնքերը հին ըլլալուն պատճառաւ, մանաւանդ ջուրի խողովակներն ու կոյուղիները միշտ նորոգութեան պէտք ունէին։

Պրն. Յարութիւնը սկիզբի տարիներուս առանձին կ՚աշխատէր։ Հաւանաբար զինք տասը եւ աւելի տարիներ կը ճանչնայի, բայց տասը անգամ իր ժպտալը չեմ տեսած։ Կեանքէն շատ դժգոհ մարդու դէմք մը ունէր, հակառակ որ շատ բարի սիրտով մարդ մըն էր։ Գործը միշտ մտմտալով, քիթին տակէն մռլտալով կ՚աշխատէր։

Ամենայ զզուելի գործը խցուած ճեմիշները մաքրելն էր։ Աշակերտները, երբ որ ցած նիշ ստանային, կամ պատժուէին, իրենց վրէժը ճեմիշներէն կ՚առնէին։ Թուղթ, թերթ կամ լաթ կը լեցնէին ճեմիշին մէջ եւ ջուրը կը քաշէին։ Արդէն այդ ճեմիշը խցուած կ՚ըլլար եւ Պրն. Յարութիւնը պէտք էր բանար։ Խե՜ղճ մարդ, աշակերտներուն չարութիւններու զոհը ինք կ՚ըլլար։

Կար նաեւ լուացարաններու խողովակները։ Բաղնիքի ժամանակ տղաքը «մարզանք» կ՚ընէին խողովակներէն կախուելով եւ ... ջարդուած խողովակներէն ջուրը կը սկսէր հոսիլ։ Պէտք էր Պրն. Յարութիւնը կամ Մաքսուտը գային եւ նորոգէին։ Մինչ խողովակի մը նորոգութեան վրայ կ՚աշխատէին, լուր կու գար որ աղջկանց շէնքին մէջ հապճեպով ըլլալիք գործ մը կայ ... ։ Խեղճերը առաւօտեան ժամը 7։00էն մինչեւ կ.ե. ժամը 5։00, շնչելու ժամանակ չէին ունենար։

Չէր բաւէր երկու հոգիով նորոգութեան աշխատանքներուն չէին հասնէր, հոգաբարձութիւնը երբ որ փոքր, նոր շինութիւն մը ուզէին աւելցնել դպրոցին մէջ, փոխանակ դուրսէն մասնագէտ մը վարձելու, գործը ասոնց «կը վստահէին» եւ այդպէսով շատ մեծ «խնայողութիւն» կ՚ընէին։

Պրն. Յարութիւնը իր տարիքին պատճառով քիչ մը դանդաղ կ՚աղխատէր։ Այն գործը որ ինք երկու ժամէն պիտի վերջացնէր, Մաքսուը մէկ ժամէն վերջացուցած եւ սիկարէթ մը ծխելու գացած կ՚ըլլար։ Բայց պէտք է ըսել որ Պրն. Յարութիւնին ըրած գործերը շատ մաքուր եւ կատարեալ կ՚ըլլային։

Շնորհակալութիւն Պրն. Յարութիւն եւ Պրն. Մաքսուտ մեր չարաճիճիութիւններուն համբերութեամբ դիմանալնուդ համար։

Պրն. Կարապետ Ատալեան

Պրն. Կարապետ Ատալեանը Մելգոնեանի դռնապանն էր։ Դռնապանութեան մէջ ան մասնագիտական, դոկտորայի աստիճանի վկայական ունէր ... ։

Կեանքին մէջ միայն քանի մը տարի աշխատած էր, ան ալ՝ դռնապանութիւն։ 1963-էն առաջ, քանի մը տարի թրքական սինեմայի մը դուռը կեցած, մուտքի տոմսակները ստուգող եղած էր։ Գիտէ՞ք, ի՜նչ մեծ եւ պատասխանատու գործ է այդ ... ։ Քանի՜ քանի անգամներ աղքատ թուրք տղոց անվճար սինեմա մտցուցած է եւ իր թուրք բարեկամները զինք «մուսուլումանի սրտով մէկ քրիստոնեայ մըն ես դուն» ըսած են իրեն, եւ ինք շա՜տ հպարտ էր «մուսուլմանի սիրտ» ունեցած ըլլալուն համար։ Այդ «պէլէշ» սինեմա մտնող տղոցմէ մէկն ալ Տէնգթաշը եղած է։ Տինգթաշը Կիպրոսի թրքական կողմի երկարամեայ «նախագահ»ը եղաւ կղզիին բաժանումէն ետք։ Այս պատճառով, Ատալեանը ազատ էր, «լէսսէ բասսէ» ունէր, թրքաց կողմը անցնլու, երբ որ ուզէր։

Ատալեանը երիտասարդութեան շատ լաւ ֆութպոլիստ ալ եղած է։ Հիները կ՚ըսէին որ անգամ մը բերդապահին «աղիքները դուրս թափեց» եւ խեղճ բերդապահին հիւանդանոց տարած են։ Ուրիշ անգամ մը այնքան զօրաւոր զարկած է գնդակին՝ որ գնդակը պայթած է։

Մելգոնեանի դռնապանութեան ծանր պաշտօնը իրեն վստահուած էր։ Ան ամէն առտու ժամը 8։00-ի ատենները Cyprus Mail օրաթերթի չորս մեծադիր էջերը, մէջի լուրերովն ու նկարներովը, շալկած Հաստատութեան մայր դուռէն կ՚առնէր, մուտքի զարիվերէն քալելով կը յառաջանար, դէպի մանչերու շէնք կը դառնար, շէնքին աստիճաններէն վեր կ՚ըլլէր, տնօրէնին դուռը կը թակեր, ներս կը մտնէր եւ ժպտալով բարեւելէ ետք, մեծադիր թերթը տնօրէնին սեղանին վրայ կը դնէր, ետ կը դառնար եւ գրասենեակէն դուրս կ՚ելլէր։ Այս ծանր եւ լուրջ պատասխանատուութիւն պահանջող պարտականութիւնը կատարելով, Ատալեանի օրուան գործնական գործին մասը կը վերջանար։

Այս ծանր աշխատանքը վերջացնելէն ետք, Ատալեանը ճաշարանկ՚իջնէր, նախաճաշի իր բաժինը ուտելէն ետք, աւելցած պանիրի կտորներէն թէ կարագէն, սալամիէն թէ տուփի միսերէն պնակի մը մէջ լեցնելով հացի փշրանքներով կը խառնէր եւ իր կատուները կը կերակրէր։ Օրուան մնացած մասը շէնքին շուրջ կը սլկտար, հանդիպած տղոց եւ աղջիկներուն ծամոն կու տար (քովը միշտ տուփերով ծամոն կ՚ըլլար), եւ մէյ մըն ալ ճաշի եւ ընթրիքի ժամանակ կ՚երեւար։ Որպէս «դռնապան» զինք երբէք պաշտօնի վրայ չեմ տեսած։ Ան որ ուզէր, ազատ մուտք ունէր Մելգոնեան։ Նոյնիսկ այն ատենները երբ ինք իր դռնապանի բնակարանին առջեւը նստած կ՚ըլլար, ներս մտնողներուն չէր ալ հարցնէր թէ ու՞ր կ՚երթան։

Ատալեանին օրուան մէջ երբ որ տէսնէիր, պէտք էր բարեւէիր։ Եթէ մտազբաղ ըլլայիր, զինք չտեսնէիր կամ մոռնայիր բարեւելու, վայ էր եկեր քեզի։ Օրերով հետդ չէր խօսեր, եւ բնականաբար քիչ մը ամէն տեղ, ամենուն քով քեզ կը բամբասէր։

Ատալեանը, գոնէ իմ հոն եղած ժամանակս (մօտ 10 տարի), երբէք չէ լոգցած ... ։ Երբ դիւանապետ էի, հարցուցի որ ինչու՞ չի լոգնար. «բաղնիք չունիմ տունիս մէջ» եղաւ իր պատասխանը։ Երբ հարցը տնօրէնին ուշադրութեան յանձնեցի, «լաւ, բաղնիք մը շինենք իրեն համար» ըսաւ։ Բաղնիքը շինուելէն ետքն ալ չլոգցաւ։ Ինք ամէն առաւօտ, շիշ մը Old Spice-ով մարմինը կ՚օծէր եւ «մաքրուած» կը համարէր ինքզինք։

Անձրեւոտ առտու մը, Պրն. Յարութիւնը, նորոգութիւններու պատասխանատուն, դպրոց մտած ժամանակ կը տեսնէ որ Cyprus Mail-ը թաց խոտերուն վրայ նետուած է։ Կ՚առնէ թերթը եւ տնօրէնին գրասենեակը կը բերէ։ Դու՞ն էիր մը այդ ընողը։ Շաբաթ մը ամբողջ Ատալեանը կռիւի մէջ էր Պրն. Յարութիւնին հետ։ Թրքերէնով՝ «Ո՞վ քեզի ըսաւ որ թերթը տանիս .... (լորձաշուրթն հայհոյանք) դուն քու գործերուդ խառնուիր, (հայհոյանք), կ՚ուզես որ զիս գործես հանեն եւ դու՞ն առնես իմ պաշտօնս (հայհոյանք)»։ Խեղճ Պրն. Յարութիւն, լու՜ռ մտիկ կ՚ընէր Ատալեանին աղտոտ խօսքերը։

Օր մը Պրն. Յակոբ Տէմիրճեանը, ճաշարանապետը, ըսաւ որ «երէկ Ատալեանը նախաճաշի չեկաւ։ Եթէ նոյնիսկ պիտի չուտէ, բաժինը կ՚առնէ եւ կատուներուն կու տայ։ Ճաշի եւ ընթրիքի ալ չեկաւ։ Ատալըն նոյնիսկ իր ազատ օրերուն իր բաժինները կու գար եւ կատուներուն կը տանէր»։ Լսած էինք որ Ատալեանը թրքաց կողմը հին «բարեկամուհի» մը ունի եւ յաճախ թրքաց կողմ կ՚անցնի իր հին բարեկամներն ու «բարեկամուհի»ին հանդիպելու։ Բայց այդ օր իր ազատ օրը չէր։

Յաջորդ առաւօտ երբ Ատալեանը դարձեալ չերեւցաւ, սկսանք մտահոգուիլ։ Կատուներուն սիրոյն գոնէ՝ պէտք էր երեւար ... ։ Գացինք իր բնակարանը, դուռը զարկինք, պատասխան չկար։ Տնօրէնուհիին արտօնութեամբ (Տիկ. Սօսի Պետիկեան), պատուհաններէն մին կոտրելով ներս մտանք եւ խե՜ղճ մարդուն, անկողինին մէջ մահացած գտանք։ Հոն պառկած, աջ ձեռքը անկողինին մօտ գտնուող Ասփրինի տուփին կողմը երկարած, սառած մնացած էր։

Ոստիկանական եւ այլ հարցերը լուծելէն ետք, աղքատիք թաղում մը ունեցաւ Ատալըն։ Նիկոսիայէն քանի մը հայեր, քանի մը ուսուցիչներ, աւարտական դասարանէն քանի մը տղաք եւ Տէր Վազգէն Աւագ Քահանայ Սանտրունին ներկայ էին իր թաղումին։ Հարազատ մը չունէր որ վրան քանի մը կաթիլ արցունք թափէր։

Երբ գերեզմանէն վերադարցանք, քանի մը տղաք եւ աղջիկներ Բարերարներու Դամբանին առջեւ նստած՝ տխու՜ր կը խօսակցէին։

Չեմ գիտեր ո՞վ, փունջ մը ծաղիկ զետեղած էր դամբանին վրայ։


--------------------------------------------------------------
Armweeklynews.am [18.04.2017]
Մելգոնեանի Պաշտօնեաները

© 2010-hp echo date("Y")?>  Կապը »  Contacts  Այցելեք » Facebook
Most popular tags
 Գարօ Փայլան  Երվանդ Քոչար  Հռոմի պապ ANCA Nor Zartonq  Կիպրոս Քեսապ  Գրիգոր Զօհրապ  Շառլ Ազնավուր  Cyprus elections  Operation Nemesis  Վահան Թէքէեան  Data Driven  Marvel  Disney movies Lucasfilm  Netflix  Ռուբեն Վարդանյան  Helen Fisher   Rouben Sevak  Ara Güler  Շանթ   Elisa de Filebo   William Saroyan   Մելգոնեան Կրթական  Հրանտ Մաթևոսյան
Վարդգէս Գուրուեան
  Մշակույթ  
Անգլերէնի Մեր Ուսուցիչները [17.04.2017]
ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՊԱՏԱՐԱԳ [10.04.2017]
Կոմիտաս վարդապետ .մեկ հասկըցւած անկեղծ ձայն հազար ճառ կարժէ [12.03.2017]
Օ՜, Օր. Քէշիշեան, գիտե՞ս աշակերտներդ որքա՜ն կարօտցած են քեզ [02.03.2017]
Մեր Ուսուցիչներէն ՝Գէորգ Յակոբեան [27.02.2017]
՛՛ԵՍ ՍԷՆ ՎԱԼԱՆԹԷՆԸ ՉԵ՛Մ ՍԻՐԵՐ՛՛՛- ԿԱՄ ԱԼ ՝ ՈՒՐԱԽ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ [27.02.2017]
Սիրահարված վրձին...ուսեր, կտավ ճերմակ ու լայն [23.02.2017]
ԱՂԱՒՆԻՆԵՐ [23.02.2017]
Վարդգէս Գուրուեան - «Վարպետ Տիգ»ը [23.02.2017]
Ո՞վ մի ամպ կդնի գլխի տակ [19.02.2016]
Մեր պատմության բաց էջը [14.02.2017]
ՀԵՌԱՁԱՅՆՆԵՐՈՒ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ [10.02.2017]
Դոկտ. Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեանը շատ դէմ էր Մելգոնեանի փակումին [08.02.2017]
 Արխիվ » 2011-2017